درد مشترک

[yasi]

[h=3]13تیر ماه، روز ملی مهار بیماری های مشترك بین انسان و حیوان[/h]سالانه تعداد زیادی از انسان ها به علت تماس با حیوانات، بیمار می شوند یا جان خود را از دست می دهند. همچنین با رواج برخی از سبك های زندگی غربی كه به صورت ناقص و بدون آگاهی در جامعه ی ما مورد تقلید قرار می گیرد، شاهد افزایش حضور حیوانات در محیط زندگی به ویژه در شهرها هستیم كه ناخواسته پیامدهایی از جمله افزایش بیماری های مشترك بین انسان و حیوان را به دنبال داشته است.

http://img1.tebyan.net/big/1386/04/841914124022014910767214338523175180246.jpg

تعداد این بیماری ها در هر كشوری متغیر و اهمیت آن نیز متفاوت است. برخی از بیماری ها مانند تب مالت به صورت بومی در كشور وجود دارد. برخی دیگر نیز به عنوان بیماری های بومی از گذشته های دور در كشورمان شناسایی شده اند.

برای بیماری های بومی یك سیستم مراقبتی وجود دارد، یعنی شبكه ای موجود است كه صرف نظر از زمان و مكان، هرگاه بیماری رخ می دهد، می تواند آن را كشف كند. این شبكه به صورت مستمر تمام اطلاعات مربوط به مرگ و میر یا معلولیت ناشی از این بیماری ها و عوامل اثرگذار را شناسایی می كند. برای مثال در مورد بیماری تب مالت باید مشخص شود كه سالانه چه تعداد، در كجا و به چه علت مبتلا به این بیماری می شوند و اگر تلفاتی به دنبال داشته، میزان آن چقدر است.

در این سیستم بررسی راه های انتقال، سن، جنس، شغل بیماران و آب و هوای منطقه در شناسایی بیماری و عوامل مؤثر بر آن بسیار اهمیت دارد. این عوامل همه ساله بررسی می شوند. كاهش بیماری و عوامل موثر بر آن نشان می دهد، برنامه هایی كه برای مقابله با بیماری اجرا شده، موفقیت آمیز بوده است و باید ادامه یابد.

[h=2]مالاریا [/h]موارد ابتلا و مرگ و میر ناشی از بیماری مالاریا در ایران به دلایل عدم كفایت سیستم های بهداشتی- درمانی، مهاجرت جمعیتی و اسكان جمعیت در نقاط جدید بروز پیدا می كند. این مسئله در مورد جوامع روستایی به ویژه در شرایط فقدان اماكن مسكونی بهداشتی بیشتر به چشم می خورد.

مالاریا یك بیماری تب دار هزار چهره است كه توسط یك انگل تك سلولی به نام "پلاسمودیوم" ایجاد می شود. مالاریا، به معنای آب و هوای بد است و اساساً یك بیماری شایع در مناطق گرمسیر است. البته برای انگل پلاسمودیوم، آب و هوا چندان اهمیتی ندارد. ولی روش انتقال بیماری، به نحوی است كه هوای گرم و مرطوب شرایط مساعدتری برای رشد آن فراهم می كند. به جز موارد استثنائی، انتقال بیماری مالاریا از طریق گزش نوعی پشه، موسوم به پشه ی آنوفل صورت می گیرد.

این پشه ی وحشی در مناطق شهری به ندرت یافت می شود و برای بقا و تولید مثل، به تالاب ها و آب و هوای گرم و مرطوب نیاز دارد. اگرچه استان سیستان و بلوچستان هنوز هم بالاترین میزان شیوع و بروز مالاریا در كشور را به خود اختصاص داده، اما بررسی ها حاكی از كاهش چشمگیر تعداد مبتلایان و نیز تغییر الگوی ابتلا در جهت كاهش آلودگی است كه با توسعه ی زیر ساخت های اجتماعی و فرهنگی و نیز تشدید و استمرار كنترل بر ترددهای بی ضابطه ی مرزی، شاهد ارتقا بیش از پیش شاخص های بهداشتی-درمانی، از جمله تعداد مبتلایان به مالاریا هستیم.

بر اساس گزارش مركز مدیریت بیماری های وزارت بهداشت، 60 درصد موارد مالاریا در ایران مربوط به دو كشور پاكستان و افغانستان است و 75 درصد مالاریای وارد شده از پاكستان، به درمان مقاوم بوده و نیازمند رژیم درمانی خاص است كه هزینه ی درمان را چند برابر می كند.

[h=2]هاری [/h]هاری، بیماری حاد آنسفالیت(التهاب حاد مغز در اثر عفونت ویروسی) كشنده ویروسی است كه به دو شكل تحریكی و فعال (هاری خشمگین) و ساكت (هاری فلجی) ظاهر می شود. در ایران بیشترین موارد هاری ناشی از گاز گرفتن سگ های ولگرد به علت عدم قلاده گذاری است.

بیماری هاری مسری نیست، ولی به محض ایجاد كوچك ترین خراش یا زخم در پوست، قابل انتقال می شود. همچنین گربه ها و سگ هایی كه به ظاهر سالم هستند و علائم بالینی هاری ندارند، از طریق لیس زدن لب، چشم و بینی كودكان این بیماری را منتقل می كنند. از مهم ترین علائم این بیماری دست و پا زدن، توهم، انقباض عضلات تنفسی، ترشح بزاق، استفراغ، تشنج و فلج موضعی و اختلال در ریتم قلب و سیستم عصبی است. سالانه 200 میلیون تومان به منظور كنترل احتمالی اپیدمی بیماری هاری به مركز كنترل بیماری های قابل انتقال بین انسان و دام تعلق می گیرد كه عموماً صرف اطفا یا پیشگیری از بروز اپیدمی می شود. همچنین سالانه 2میلیارد تومان هزینه، صرف خرید سرم و واكسن هاری می شود كه میزان اثربخشی این دارو صد در صد است و در صورت استفاده ی نابجا منجر به مرگ افراد خواهد شد.

[h=2]جنون گاوی [/h]این بیماری خطرناك، در افرادی كه گوشت و فرآورده های گوشتی آلوده مصرف كنند، دیده می شود و عوارض مرگبار به همراه دارد. این بیماری مغز و طناب نخاعی گاو را تحت تأثیر قرار می دهد و قدرت بقای بسیار بالایی دارد، به طوری كه در برابر انجماد و حرارت بسیار مقاوم است. بافت های سیستم اعصاب مركزی، مغز، نخاع، تیموس و شبكیه، عمده بخش هایی هستند كه در اثر این بیماری قابلیت عفونت زایی دارند. بیماران مبتلا به جنون گاوی دچار مشكلات روانی بسیاری هستند كه شایع ترین آن افسردگی و اسكیزوفرنی است. مهم ترین علائم ابتلا به این بیماری بی ثباتی، اشكال در راه رفتن و حركات غیر ارادی است. بیماری جنون گاوی در كشور ما توسط وزارت بهداشت و سازمان دامپزشكی كشور كاملاً تحت كنترل است. اصلی ترین استراتژی برای پیشگیری از این گونه بیماری ها، هماهنگی بین بخش های ذی ربط و جلوگیری از عبور و مرور غیرقانونی دام در مرزهای غربی و شرقی است.

[h=2]تب كریمه كنگو [/h]تب كریمه كنگو یكی از تب های خون ریز ویروسی است. هر چند این بیماری در اصل مربوط به حیوانات است، ولی موارد تك گیر و همه گیری های انسانی این بیماری نیز گاهی حادث می شود. در ایران این بیماری با نشانه های تب، بثوراث پوستی، اكیموز(اختلالات خونریزی) و خون ریزی شناخته شده است. این بیماری در ایران به دنبال انتقال شكل بیمارستانی CCHF تظاهر پیدا كرد و سپس در نقاط دیگر كشور مثل استان های سیستان و بلوچستان، اصفهان و گلستان بیشترین موارد گزارش را به خود اختصاص داد. همچنین كاركنان بهداشتی بیشتر در معرض خطر ابتلای به این بیماری هستند، چون این بیماری می تواند از طریق فرو رفتن اجسام نوك تیز و آلوده طی اقدامات جراحی منتقل شود. بخش عمده ی این بیماری از طریق كشورهای افغانستان و پاكستان به ایران منتقل شده كه در حال حاضر با توجه به تمهیدات لازم، شیوع این بیماری در كشور ما به شدت كاهش یافته و این در حالی است كه هنوز در پاكستان اپیدمی بزرگ تب كریمه كنگو وجود دارد.

[h=2]سالك [/h]سالك عشایری بیماری انگلی خطرناكی است كه در عراق وجود دارد و از طریق آب آلوده باعث خون ریزی دستگاه ادراری شده و در صورت طولانی شدن، منجر به سرطان مثانه می شود. در مواقع بحرانی، با سم پاشی و پشه بندی آغشته به حشره كش می توان این بیماری را مهار كرد.

[h=2]تب مالت [/h]تب مالت بیماری مزمن و معلولیت زایی است كه از طریق لبنیات غیر پاستوریزه منتقل می شود و در دام با كاهش شیر و گوشت همراه است. به همین دلیل از خوردن شیر و فرآورده های آن نظیر بستنی، آبمیوه های مخلوط با شیر و شیر موز كه به پاستوریزه بودن شیر آن اطمینان ندارید، باید خودداری کنید. این بیماری قابل انتقال از طریق تماس با فرآورده های لبنی غیر پاستوریزه و خام یا تماس با حیوانات یا ترشحات آنهاست. تب مالت با واكسیناسیون مرتب و نظارت مستمر دام ها قابل كنترل است.

[h=2]آنفلوآنزای پرندگان [/h]بیماری آنفلوآنزای پرندگان از جمله بیماری هایی است كه طی دو سال گذشته در آسیای جنوب شرقی و برخی كشورهای همسایه مانند تركیه شیوع پیدا كرده است. خوشبختانه در كشور ما اقدامات زیادی برای جلوگیری از تهدیدهای این بیماری صورت گرفته كه منجر به جلوگیری از ورود این بیماری به كشور شده است.

در دو حالت این ویروس به عاملی خطرناك برای انسان ها تبدیل می شود:

نخست اینكه زنجیره ی بیماری به قدری جهش ژنتیكی داشته باشد كه در نهایت قابل انتقال میان انسان ها شود. خوشبختانه تا كنون تمام موارد انتقال، از طریق حیوان به انسان بوده و هنوز هیچ مدركی دال بر انتقال آنفلوآنزای پرندگان از انسانی به انسان دیگر وجود ندارد.

اما احتمال دوم و خطرناك تر ترکیب زنجیره ی بیماری با یك ویروس آنفلوآنزای انسانی است كه بدن را دچار تغییر كرده و سلامت بشر را تهدید كند.

[h=2]مبارزه با بیماری های مشترك [/h]به اعتقاد كارشناسان بهداشتی، آموزش در كنترل و كاهش بیماری ها نقش مهمی بر عهده دارد، اما به تنهایی كافی نیست، زیرا تا زمانی كه افراد اعتقاد كامل به آگاهی و دانسته های خود نداشته باشند، آموزش بی تأثیر خواهد بود. به كمك مراكز بهداشتی و بهورزها، همچنین از طریق رسانه ها، باید آموزش های لازم به مردم به ویژه روستاییان كه بیشتر در معرض تماس با حیوانات و دام ها هستند، داده شود.

محافظت از مرزها به عهده ی وزارت كشور است، اما سازمان دامپزشكی نیز می تواند با دخالت خود از شیوع بیماری ها در كشور جلوگیری كند.

خریداری دام های ارزان قیمت از كشورهای همسایه سودآور است و بسیاری از بازرگانان به این كار روی می آورند. اقداماتی كه سازمان دامپزشكی پس از ورود دام ها انجام می دهد، شامل سم پاشی، كنه كشی، قرنطینه به مدت 48 ساعت و واكسیناسیون آنهاست. اما این اقدامات نیز نمی تواند در همه ی موارد از ورود بیماری جلوگیری كند. همچنین اعمال نظارت بر تمامی مرزها به خصوص 900 كیلومتر مرز خاكی در شرق كشور، بسیار دشوار است. امید می رود با كمك وزارت بهداشت و سازمان دامپزشكی این قبیل اقدامات در ایران نیز معمول شود.

 

تبیان

[yasi]

[h=1]دام و درد سر ما

[/h]محیط زندگی مشترك با حیوانات، بیماری های مشتركی را رقم می زند كه از آنها با عنوان "بیماری های مشترك بین انسان و دام" نام می برند. در این میان بیماری های نو پدیدی نیز وجود دارند كه مداخله ی انسان ها در طبیعت، گاه به آن دامن می زند.

http://img1.tebyan.net/big/1386/04/141154882142011261145176171139821780186136.jpg

برخی از آنها می توانند چنان فاجعه بار باشند كه تلفاتی نظیر جنگ بر جای گذارند. این بیماری ها از طریق حیوانات و مواد غذایی و محصولات جانبی به دست آمده از آنها (گوشت، پوست، پشم و...) ممكن است به انسان منتقل شوند.

13 تیرماه به عنوان "روز ملی مهار بیماری های مشترك انسان و حیوان" نام گذاری شده است، اما متأسفانه اهمیت بیماری های مشترك در كشور ما چندان شناخته شده نیست.

از آنجایی كه پیشگیری، مهم ترین گام در مهار بیماری به شمار می آید و این امر به سرویس های دامپزشكی ارتباط دارد، گفت و گویی را با "دكتر سید جاوید آل داوود، عضو هیأت علمی دانشگاه دامپزشكی تهران و رئیس جامعه ی دامپزشكی حیوانات كوچك " انجام داده ایم . وی در این گفت وگو تأكید می كند وجود دامپزشك در مراكز تولید مواد غذایی یك ضرورت اجتناب ناپذیر است. دكتر آل داوود در عین حال یادآور می شود، در تماس با حیوانات حتماً باید احتیاط كرد.

● با ورود بیماری های جدید مشترك بین انسان و دام مثل آنفلوآنزای مرغی، آیا بیماری های قدیمی تحت كنترل درآمده است؟

بیماری های قدیمی همچنان وجود دارند و نه تنها ریشه كن نشده، بلكه بعضی از آنها افزایش نیز یافته اند! مثلاً سل و تب مالت (بروسلوز) افزایش نشان می دهد، البته برخی این افزایش آماری را به پیشرفت های تشخیصی نسبت می دهند كه لازم است بدانیم همراه با پیشرفت های تشخیصی، در امر درمان نیز راه كارهای نوینی كشف شده است.

● دلیل این اتفاق چیست؟

عدم توانایی در اطلاع رسانی مشكل بزرگی است، اما مطلب دیگر با همان میزان اهمیت، مشكلی است كه در زمینه ی تحقیقات وجود دارد و معمولاً بودجه ی بسیار كمی را به این امر اختصاص می دهند. در ضمن، كار عملی و سیستماتیك نیز انجام نمی شود. در حقیقت لازم است كه سازمان دامپزشكی، متولی این امر باشد اما عملاً وزارت بهداشت این كار را انجام می دهد و سهم بسیار زیادی از بودجه ی تحقیقاتی را در ارگان های اجرایی صرف می كند، در حالی كه جامعه ی دانشگاهی از آن بی بهره می ماند. مثلاً در رابطه با آنفلوآنزای مرغی از جانب وزارت بهداشت زحمت زیادی كشیده شد كه دامپزشك ها نقش بسیار پررنگی در این بین داشتند و بیماری با توجه به هم مرزی با كشورهایی مثل تركیه ، افغانستان و عراق به خوبی مهار شد. اما نه تنها از دامپزشك ها ها تقدیری نشد، بلكه نقش آنها به عنوان یكی از مهره های اصلی مهار این بیماری نادیده گرفته شد و طبیعی است در این شرایط افراد انگیزه های خود را از دست خواهند داد.

● آیا بیماری های مشترك بین انسان و حیوان قابل پیشگیری اند؟

به طور كلی دامپزشكی از نظر بحث بهداشتی به دو قسمت كلی تقسیم می شود:

- بهداشت بیماری هایی كه مستقیماً از حیوان منتقل می شوند

- بهداشت محصولات حیوانی

همان طور كه می دانیم برخی از حیوانات با انسان ارتباط مستقیم دارند، به خصوص در سطح شهرها كه بسیاری از آنها حیوانات خانگی به شمار می آیند (سگ ، گربه ، موش ، پرنده های مختلف و...) كه می توان گفت: قادر به انتقال بسیاری از بیماری ها هستند و در واقع وظیفه ی دامپزشك ها كنترل این بیماری هاست. البته میزان بیماری های منتقله از حیوان به انسان، بسیار كمتر از بیماری های انسان به انسان است و 100 درصد آنها قابل پیشگیری است.

● این درصد را می توان به بیماری های جدید هم تعمیم داد؟

بله، در مورد برخی از بیماری ها كه به آنها بیماری های نو پدید می گویند مثل جنون گاوی ، تب كریمه كنگو و... نیز چنین موضوعی صادق است. اگر این بیماری ها به انسان منتقل شوند و فرد نسبت به آنها ایمنی نداشته باشد، می تواند كشنده و غیر قابل پیشگیری باشد.

بحث ریشه كنی یكی از راه های بسیارمهم و منحصر به فرد در زمینه ی بیماری ها بوده كه مستلزم مدیریت خاصی است، مثلاً زمانی كه در انگلیس جنون گاوی مطرح شد، دولت گاوهای بیمار را گران تر می خرید و این باعث شد كه دام داران نه تنها تمایل به فروش داشته باشند، حتی برای این كار از یكدیگر پیشی بگیرند، ولی در ایران برای ریشه كنی، هزینه ی خسارتی كه دولت متحمل می شود، بسیار پایین است، بنابراین دام دار سعی می كند كه از علامت گذاری شدن دام خود جلوگیری كند تا آن را به قیمت بالاتری بفروشد.

 

● ایدز را هم می توانیم از بیماری های منتقله از حیوان به انسان به شمار آوریم؟

بله! با توجه به منشأ یابی جدیدی كه توسط محققان انجام شده است و منشأ آن را در گوریل ها تشخیص داده اند، می توان چنین گفت.

● به جز مواد غذایی و ارتباط مستقیم، آیا محصولات تولیدی از حیوانات هم می توانند بیماری را منتقل كنند؟

بله، برخی از بیماری ها از طریق محصولات به دست آمده از حیوانات قابل انتقال هستند، مثلاً برخی از لوازم آرایشی - بهداشتی كه در تهیه آنها از چربی های حیوانی و... استفاده می شود، می توانند منشأ این انتقال باشند.

● اقدامات پیشگیرانه قبل یا بعد از تولید محصولات انجام می شود؟

معاینات هم قبل از كشتار و هم بعد از كشتار اهمیت دارند و باید تدابیری اندیشیده شود كه خطر كاهش یابد. اینجاست كه لزوم وجود یك دامپزشك در صنایع غذایی مشخص می شود. مثلاً برای كارخانه ی سوسیس، كالباس یا محصولات لبنی باید دامپزشك هم داشته باشند، چرا كه اطلاعات مهندسین صنایع غذایی در زمینه بیماری ها كم است.

● در زمینه ی واردات هم این دقت صورت می گیرد؟

باید این كار انجام شود، اما این مشكل وجود دارد كه برخی اوقات به دلیل ارزان بودن یك سری مواد، قصور در تأییدات بهداشتی صورت می گیرد. مثلاً بعد از انفجار چرنوبیل یك سری از مواد غذایی به دلیل ارزانی وارد ایران شد، در حالی كه سایر كشورها این كار را نكردند. در رابطه با صادرات هم تبعیض وجود دارد، مثلاً تن ماهی در داخل كشور با مجوز وزارت بهداشت تولید می شود، ولی همین محصول وقتی می خواهد صادر شود، باید مجوز دامپزشكی داشته باشد.

● فكر كنم! بد نیست اندكی هم به بیماری ها بپردازیم، به عنوان اولین مورد به تب مالت اشاره كنید!

تب مالت در واقع یك بیماری باكتریایی است كه برخی از سویه های بروسلا آن را تولید می كنند و به آن بروسلوز هم می گویند، در واقع یكی از استثنائات بیماری های مشترك هم هست، چون انتقال انسان به انسان ندارد و اختصاصاً باید از دام (گوسفند ، گاو و سگ) منتقل شود كه بیشتر از طریق خوراكی است، مثل نوشیدن شیرخام گاو یا آبی كه توسط سگ، آلوده شده باشد.

● سایر محصولات لبنی چطور؟ این بیماری را منتقل می كنند؟

چون سایر محصولات لبنی فرآیند می شوند و تحت حرارت قرار می گیرند، مشكلی ندارد. اگر حیوانی دچار تب مالت باشد در پی درمان آن نیستند، زیرا درمانی طولانی مدت و پرهزینه دارد، بلكه حیوان را علامت گذاری می كنند و به كشتارگاه می فرستند و در واقع روش های ریشه كنی را اعمال می كنند.

●آیا ریشه كنی در ایران هم انجام می شود؟

البته بحث ریشه كنی یكی از راه های بسیارمهم و منحصر به فرد در زمینه ی بیماری ها بوده كه مستلزم مدیریت خاصی است، مثلاً زمانی كه در انگلیس جنون گاوی مطرح شد، دولت گاوهای بیمار را گران تر می خرید و این باعث شد كه دامداران نه تنها تمایل به فروش داشته باشند، حتی برای این كار از یكدیگر پیشی بگیرند، ولی در ایران برای ریشه كنی، هزینه ی خسارتی كه دولت متحمل می شود، بسیار پایین است، بنابراین دام دار سعی می كند كه از علامت گذاری شدن دام خود جلوگیری كند تا آن را به قیمت بالاتری بفروشد.

● علائم بیماری تب مالت چیست؟

در حیوان علامتی ندارد و در انسان، دردهای مفصلی را باعث می شود. معمولاً درمان آنتی بیوتیكی و چند دارویی دارد و طول درمان زیاد است و برخی از عوارض مثل ناراحتی های مفصل و ستون مهره ها به جا خواهد ماند.

● میكروب این بیماری با حرارت از بین می رود؟

بله، اگر میكروب تب مالت در شیر باشد و بجوشانند از بین می رود. معمولا مهم ترین باكتری سل است كه آن هم در دمای 80 - 70 درجه ی سانتی گراد به مدت 20 دقیقه از بین می رود.

● لطفاً در رابطه با بیماری توكسوپلاسموز توضیح بفرمایید!

توكسوپلاسما، تك یاخته ای است كه از طریق مدفوع انتقال می یابد و این بیماری نام گربه را یدك می كشد، اما عامل بیماری می تواند هم در گربه ی آلوده شده و هم در گوشت گاو و گوسفندی كه علوفه ی آلوده خورده اندف وجود داشته باشد. روش انتقال هم از طریق مدفوع 3 روز مانده ی گربه است.

در اینجا لازم است بدانید كه احتمال انتقال توكسوپلاسموز از كباب و همبرگری كه خوب پخته نشده اند، بیشتر از مدفوع 3 روز مانده ی گربه است!!

 

اگر میكروب در3 ماهه ی اول بارداری وارد بدن فرد باردار شود، باعث سقط می شود كه البته به سطح ایمنی افراد هم بستگی دارد و چون اكثر دام هایی كه كشته می شوند، آلوده هستند، باید در زمینه ی مصرف گوشت بسیار احتیاط كرد.

[yasi]

[h=1]بیماری های مشترک بین انسان و حیوان در ایران

[/h]بر اساس گزارش های سازمان بهداشت جهانی از میان یک هزار و 709 عامل بیماری زا ، 832 عامل یعنی 49 درصد آنها از طریق حیوانات به انسان منتقل می شوند.

گزارش های موجود در کشور نشان می دهد، فرآورده های لبنی و گوشت آلوده، شایع ترین مواد غذایی هستند که موجب ابتلا انسان به این بیماری ها نظیر تب مالت، سیاه زخم، بیماری های انگلی و ... می شوند.

http://img1.tebyan.net/big/1386/04/14412523912025112721011840295212097227173.jpg

پزشکان به شهروندان توصیه می کنند، برای مبارزه با بیماری آزار دهنده ی سالک به عنوان بیماری مشترک بین انسان و حیوان، جمع آوری صحیح زباله، مبارزه با موش ها و استفاده از توری و پشه بند بهداشتی مهم است.

همچنین برای پیشگیری از این بیماری شهروندان باید از ریختن زباله در معابر و جوی آب ها خودداری کنند، چون این امر موجب ایجاد کانونی برای تکثیر حیوانات موذی و گسترش بیماری های قابل انتقال بین انسان و حیوان می شود.

جمع آوری و دفع صحیح بهداشتی زباله و کودهای حیوانی یکی از مؤثرترین راه های پیشگیری از ابتلا به بسیاری از بیماری های قابل انتقال بین حیوان و انسان است و نیز با نصب توری در جلوی درهای ورودی و پنجره ها و استفاده از پشه بندهای بهداشتی از ابتلا به سالک می توان در امان ماند.

[h=2]تعداد موارد ابتلا به سالک[/h]رئیس اداره ی بیماری های قابل انتقال بین حیوان و انسان "دکتر بدخشان هوشمند" در این باره می گوید: سالانه 20 تا 40 مورد به ازای هر 100 هزار نفر ابتلا به سالک در کشور وجود دارد که این تعداد در 15 تا 20 سال اخیر ثابت بوده است.

افزایش تعداد پشه های ناقل بیماری در محیط ، عدم دفع مستمر زباله ها، جمع کردن کودهای حیوانی در منازل روستایی، وجود ساختمان های قدیمی، خانه های خالی از سکونت، ساختمان های نیمه کاره و زندگی در کنار آن، از جمله کانون های مهم این بیماری محسوب می شود.

شهرستان های مشهد، یزد، شیراز، کرمان و تهران قدیم به عنوان مناطق شهری و روستاهای اصفهان، گنبد، بم، ایلام، خوزستان، فسا، جهرم، اردکان و منطقه ای از رفسنجان از جمله کانون های مهم و شناخته شده ی این بیماری است.

در سال 82 تعداد موارد ابتلا به سالک 21 هزار مورد بوده و این آمار در سال 83 به 27 هزار مورد افزایش یافته که علت آن هم افزایش تعداد نقل و انتقال انسان های حساس و ورود آنها به نقاط آلوده و مهاجرت موش و پشه های ناقل این بیماری بوده است.

[h=2]روند صعودی بیماری هاری در کشور [/h]پزشکان از بیماری هاری به عنوان بیماری کشنده ی قابل انتقال از حیوان به انسان یاد کرده و می گویند که در صورت ابتلای انسان به این بیماری، مرگ آن فرد حتمی خواهد بود، اما راه هایی نظیر آموزش درست به کودکان وجود دارد که می تواند تا حد زیادی از ابتلای افراد به این بیماری پیشگیری کند.

پرهیز از شنا کردن یا راه رفتن در برکه ها یا نهرهای آلوده، ارائه ی آموزش های لازم به کودکان در خصوص عدم نزدیک شدن به سگ و گربه ، شستن محل جراحت(توسط حیوان) با صابون و آب فراوان و مراجعه ی سریع به مرکز بهداشت و نیز مشاوره با دامپزشکان در خصوص نگهداری حیوانات خانگی، مهم ترین راه پیشگیری از ابتلا به بیماری هاری است.

دکتر هوشمند با بیان اینکه ایران یکی از کشورهای موفق در زمینه ی کنترل بیماری هاری در دنیاست، می گوید: در سال 83 نزدیک به 110 هزار مورد به علت حیوان گزیدگی برای درمان و پیشگیری از بیماری هاری به مراکز وزارت بهداشت و درمان مراجعه کرده اند که تعداد این افراد با وجود کنترل این بیماری و فعالیت های ستاد مرکز اتلاف حیوانات زیانکار در وزارت کشور، هر ساله سیر صعودی دارد.

وی با اشاره به اینکه هر حیوان گزیدگی، باید بیماری هاری تلقی شود، مگر اینکه خلاف آن اثبات شود و 50 درصد پیشگیری از ابتلا به این بیماری به خود انسان ها باز می گردد، می افزاید: در دو سال اخیر در تهران نیز دو مورد گزدیگی توسط گربه و روباه هار گزارش شده که با تزریق واکسن ضد هاری نجات یافتند، اما بر اساس گزارش ها 80 تا 90 درصد این گزش ها توسط سگ به ویژه سگ های ولگرد صورت گرفته است.

دکتر محمد مهدی گویا ، رئیس مرکز مدیریت بیماری های وزارت بهداشت نیز در این باره می گوید:

متاسفانه بسیاری از مردم جامعه ما گمان می کنند که تنها با تزریق واکسن ضد هاری به سگ، دیگر مشکلی در زمینه ی نگهداری این حیوان در منزل پیش نمی آید، اما این عده اشتباه می کنند، چون این حیوان عامل انتقال 46 نوع بیماری مختلف به انسان است، بنابراین تزریق این واکسن نمی تواند، جوابگوی این تعداد بیماری باشد.

از لحاظ بهداشتی، جای هچ حیوانی در منزل مسکونی نیست، چون همه ی حیوانات می توانند تعدادی از بیماری ها را به انسان منتقل کنند.

وی در مورد نگهداری برخی پرندگان در منزل می گوید: نگه داشتن پرندگان نیز می تواند موجب بروز بیماری های تنفسی در انسان شود که تشخیص این بیماری ها معمولا به زمان زیادی نیاز دارد، بنابراین ممکن است باعث مرگ انسان شود.

دکتر گویا اظهار می دارد: نگهداری هر نوع حیوانی در منزل عوارضی دارد که تشخیص برخی از این عوارض و بیماری ها در افراد مبتلا بسیار دشوار است و تشخیص آن در برخی دیگر، امکان پذیر نیست. به همین دلیل باید از نگهداری هر نوع حیوان در داخل منزل خودداری کرد.

[h=2]ابتلا بیش از 25 هزار نفر به بیماری تب مالت در کشور [/h]خطر ابتلا به تب مالت به عنوان مهم ترین بیماری های مشترک بین انسان و حیوان با مصرف پنیر تازه، کره، سرشیر،خامه محلی و بستنی های سنتی غیر پاستوریزه افزایش می یابد، بنابراین از مصرف این مواد غذایی به صورت غیر پاستوریزه باید به شدت پرهیز کرد.

در صورت تماس با ترشحات جفت و جنین سقط شده ی دام ها خطر ابتلا به تب مالت وجود دارد، بنابراین در صورت سقط جنین دام، از نزدیک شدن و تماس با آن باید به شدت پرهیز کرد.

برای پیشگیری از ابتلا به بیماری های قابل انتقال بین حیوان و انسان، باید گوشت یا جگر تازه را 24 ساعت قبل از مصرف، در یخچال نگهداری کرد. همچنین شهروندان باید بدانند که خطر ابتلا به بیماری تب مالت با استفاده از وسایل حفاظتی در هنگام ذبح دام کاهش می یابد.

 

برای پیشگیری از ابتلا به بیماری های قابل انتقال بین حیوان و انسان در هنگام خرد کردن گوشت، از دستکش استفاده کنید. همچنین باید بدانید که مصرف گوشت دام های ذبح شده ی خارج از کشتارگاه و فاقد مهر بهداشتی باعث تهدید سلامتی اعضای خانواده می شود.

دکتر هوشمند با اشاره به اینکه بیماری تب مالت (بروسلوز) مهم ترین و قدیمی ترین بیماری است، می گوید: این بیماری قدیمی از راه تماس انسان با حیوان آلوده و ترشحات ناشی از آن یا استفاده از فرآورده های لبنی غیر پاستوریزه و یا خام به افراد منتقل می شود.

وی با بیان اینکه روند کاهش انتقال بیماری تب مالت به انسان در دو سال اخیر متوقف شده بود که البته این به معنای افزایش آن در کشور نیست، اما نشان می دهد که این بیماری باید بیشتر مورد توجه قرار گیرد، ادامه می دهد: استان های غربی کشور نظیر استان های همدان، کرمانشاه، ایلام، خوزستان، مرکزی، چهارمحال و بختیاری و اصفهان همیشه بیشترین درگیری را با این بیماری داشته اند.

دکتر هوشمند با اشاره به اینکه افزایش تحرک و جا به جایی جمعیت به علت وجود بافت عشایری، پراکنده بودن دام ها در سیستم نگهداری و سنتی بودن روش نگهداری دام ها از جمله دلایل وجود بیماری تب مالت در استان های غربی کشور است، می افزاید: در سال 82 تعداد موارد مبتلایان انسانی به تب مالت در کشور نزدیک به 21 هزار نفر بوده و این میزان در سال 83 به 25 هزار نفر افزایش یافته است که البته این آمار بر اساس گزارش های سیستم دولتی بوده و شامل آمار بخش های خصوصی نظیر مطب ها، کلینیک ها و بیمارستان های خصوصی نمی شود، چون این مراکز خود را موظف به ارائه این گزارش ها نمی دانند، بنابراین آمار مبتلایان، بیش از تعداد اعلام شده است.

 

منبع: سایت دانشگاه علوم پزشکی مشهد

[yasi]

[h=1]افزایش شیوع تب مالت

[/h]هر سال در آغاز فصل گرما و با افزایش میزان موارد گزارش بیماریهای عفونی، از جمله تب مالت، به طور معمول بر هشدارهای متولیان بهداشتی هم افزوده می شود.

http://img1.tebyan.net/big/1386/04/109496219881931491444671210244171219101186.jpg

دکتر گویا، رئیس مركز مدیریت بیماریهای وزارت بهداشت، در دومین همایش كشوری تب مالت نكته ی جدیدی را بیان داشت که حاکی از افزایش میزان شیوع تب مالت (بروسلوز) در دو سال گذشته بود.

به گفته ی دكتر گویا، آمار سالیانه ی تب مالت در ایران تا سال 1368سیر صعودی و پس از آن تا سال 1379سیر نزولی داشته است كه این روند از سال 1383دوباره رو به افزایش گذاشته است.

 

دکتر گویا با اعلام افزایش موارد تب مالت به 25 هزار مورد طی سال های اخیر توضیح داد كه در نیمه ی نخست سال گذشته، ماهیانه 3 هزار مورد تب مالت به ثبت رسید كه البته میزان بروز این بیماری بیش از موارد ثبت شده ی آن بوده است و اضافه كرد: در شرایط موجود، تب مالت هم از لحاظ محدوده ی جغرافیایی و هم از لحاظ تعداد موارد بیماری رو به افزایش است و بیشترین موارد گزارش تب مالت در سال 1385مربوط به استانهای خراسان، آذربایجان غربی و كردستان بوده است.

[h=2]تب مالت چیست؟[/h]تب مالت یك بیماری مشترك انسان و دام محسوب می شود كه بیشتر از طریق لبنیات به انسان منتقل می شود، اما دکتر محسن مشکات، مدیر کل بررسی و مبارزه با بیماریهای دامی سازمان دامپزشکی کشور، معتقد است، نه تنها در ماههای اخیر، افزایشی از این بیماری وجود نداشته، بلکه در یک سال اخیر كاهش آمار ابتلا نیز مشاهده شده است.

دكتر مشكات این كاهش را، نه تنها در مورد دام های بیمار بلکه در رابطه با موارد انسانی درگیر با بیماری بروسلوز نیز می داند.

مدیر کل بررسی و مبارزه با بیماریهای دامی سازمان دامپزشکی کشور در گفتگو با همشهری به روند صعودی- نزولی آمار این بیماری درسال های گذشته اشاره کرده و یادآور می شود: دررابطه با تب مالت، روال این بود که از سال 68 تا 75، بیماری روندی نزولی داشت و از حدود90 هزار مورد در سال 75 به حدود 16 هزار مورد رسید، اما اتفاقی که متاسفانه از سال 75 به بعد افتاد، افزایش شیوع تب مالت بود كه تا سال 84 روندی تدریجی را طی کرد و به 25 هزارمورد رسید، اما خوشبختانه درسال 85 کاهش یافت و به 23 هزار مورد رسید و هم چنان که زمان می گذرد نیز انتظار کاهش وجود دارد.

بستنیهای تابستانه، به دلیل شیر و خامه ی به كار رفته در آنها قابلیت انتقال تب مالت به انسان را دارند و با توجه به اینكه باكتری تب مالت در خامه و بستنی از ماندگاری طولانی برخوردار است، بستنیها به عنوان یكی از منابع آلوده ی پنهان تب مالت به شمار می آیند، چرا که در فصل بهار و تابستان كه در واقع فصل زایمان و شیردادن دام هاست، احتمال همهگیری تب مالت هم بیشتر می شود.

 

[h=2]مشکل در واکسیناسیون[/h]دکتر مشکات در مورد دلایل افزایش مجدد شیوع تب مالت پس از کاهشی که در سال 75 وجود داشت می گوید: شاید بتوان اولین عامل را در بهبود سیستم گزارش دهی پیدا کرد، به این معنی که به دلیل استفاده از تکنولوژی های جدید در سیستم اطلاع رسانی و درمان، تعداد مواردی که تشخیص و گزارش داده می شود، فزونی گرفته است و از دیگر دلایل آن می توان به پوشش واکسیناسیون در سال های اخیر اشاره کرد.

وی در توضیح نقایص واکسیناسیون در سال های گذشته می گوید: در تمام مواردی که از واکسیناسیون صحبت می شود، منظور واکسیناسیون دام هاست که آن هم از سال 68 تا 75 با افزایش همراه بود، ولی درسال 75 و با توجه به ایجاد مشکل در پوشش واکسیناسیون کشور، کاهش یافت که همین می تواند، دلیل فزونی گرفتن بیماری در آن سال ها باشد، اما خوشبختانه با پوشش مناسب واکسیناسیون در حال حاضر این مشکل برطرف شده و همین عاملی برای کاهش میزان موارد ابتلا خواهد بود.

[h=2]گوشتهای آلوده[/h]به گفته ی دکتر گویا یكی دیگر از مشكلاتی كه در ارتباط با افزایش شیوع بیماری تب مالت وجود دارد، ذبح و كشتار غیر بهداشتی دام است، در حالی که دکتر داوود امان اللهی، رئیس اداره ی آموزش و روابط عمومی سازمان دامپزشکی تهران، به همشهری می گوید:

در رابطه با شهرهای بزرگی مثل تهران، نظارت جامعی بر مراکز ذبح و عرضه ی محصولات دامی وجود دارد و ما در واقع مشکلی در رابطه با ذبح در کشتارگاه ها نداریم، زیرا بازرسی و نظارت در چندین مرحله انجام می گیرد و تمام مراکز به آزمایشگاه مجهز هستند.

در رابطه با ذبح غیر مجاز و قاچاق نیز چنان که در حاشیه ی شهر با آن روبرو هستیم، برخوردهای روزانه ای انجام می شود که به ضبط فرآورده های غیر مجاز منجر می شود؛ تا جایی که در سال گذشته حدود 3 میلیون از فرآورده های دامی خام ضبط و 192 مغازه هم پلمپ شده است.

با این حال دكتر امان اللهی می گوید: اما معتقدیم که هنوز برخی از کشتارهای غیر مجاز در شرایط غیر استاندارد انجام می شود كه قادر به بیماری زایی بوده و هنوز کنترل نشده است.

دکتر مشکات در مورد انتقال بیماری از گوشت می گوید: چنانچه گوشت ها پس از ذبح به مدت 24 ساعت در سردخانه ی بالای صفر درجه نگهداری شوند، به علت کاهش دمای گوشت، عامل بروسلوز(تب مالت) در آن از بین می رود و این کار، عملی است که در تمام کشتارگاهها صورت می پذیرد، بنابراین گوشت نقش چندانی در اشاعه ی بیماری ندارد و آن چیزی که باید تحت نظارت قرار گیرد، محصولات لبنی است.

[h=2]بستنی با طعم تب مالت[/h]دكتر علیرضا زالی که ریاست دومین همایش كشوری تب مالت را بر عهده داشت، با اشاره به نزدیک شدن به فصل گرما و استفاده ی زیاد از بستنیهای تابستانه می گوید: بستنیهای تابستانه، به دلیل شیر و خامه ی به كار رفته در آنها قابلیت انتقال تب مالت به انسان را دارند و با توجه به اینكه باكتری تب مالت در خامه و بستنی از ماندگاری طولانی برخوردار است، بستنیها به عنوان یكی از منابع آلوده ی پنهان تب مالت به شمار می آیند، چرا که در فصل بهار و تابستان كه در واقع فصل زایمان و شیردادن دام هاست، احتمال همهگیری تب مالت هم بیشتر می شود.

دکتر گویا نیز معتقد است که به منظور كنترل تب مالت در كشور، فعالیت واحدهای سنتی تولید لبنیات روستاها و عشایر كشور باید تحت كنترل قرار گیرد و در خصوص مراكز جمعآوری شیر در روستاها نیز باید امكانات كافی فراهم كرد.

وی همچنین خاطر نشان می كند که برای كنترل مطلوب تب مالت در كشور، توسعه ی كارخانجات لبنیات پاستوریزه با رعایت استانداردهای دقیق علمی و آموزش برای ارتقاء فرهنگ استفاده از لبنیات پاستوریزه به خصوص در بین روستاییان بسیار ضروری است.

[h=2]بیماری دشوار[/h]بروسلوز یا همان تب مالت یكی از بیماریهای مشترك بین انسان و دام است كه به صورت حاد یا مزمن عارض می شود. این بیماری در حیوانات موجب مشكل در دستگاه تناسلی و ادراری و در انسان هم معمولا باعث تب، تعریق، ضعف و بی حالی و كاهش وزن می گردد.

دكتر زالی می گوید: تب مالت انسانی بازتاب مستقیم تب مالت دامی است و كنترل نكردن آن در دام در واقع كنترل و پیشگیری از این بیماری را در انسان سخت تر می كند. باكتری تب مالت قدرت تهاجمی زیادی دارد و قابلیت نفوذ به پردههای مخاطی دهان، حلق، بینی، مخاط ملتحمه ی چشم و ریهها را دارد.

دكتر گویا هم با اشاره به اینكه تب مالت بیماری سخت و دشواری است می گوید: نكته ی خیلی مهم در مورد تب مالت، دیر قابل تشخیص بودن آن است، به این صورت كه این بیماری به سختی تشخیص یا اصلا تشخیص داده نمی شود و گاهی هم موارد تشخیص داده شده گزارش نمی شوند و به همین دلیل آگاه كردن پزشكان مراكز دولتی و خصوصی و آزمایشگاه های تشخیص بروسلوز در ثبت و گزارش این بیماری ضروری است.

دكتر گویا با اشاره به اینكه عدم آگاهی نسبت به این بیماری یكی از دلایل عمده ی عدم كنترل تب مالت است، میافزاید: هنوز روستاییان و عشایر كشور كه بیشتر در معرض دام و ابتلا به تب مالت هستند اطلاعات اولیه در مورد این بیماری را ندارند و با توجه به اینكه تشخیص و درمان تب مالت سخت است، كنترل این بیماری نیاز به بودجهای، حداقل 10 برابر بودجه ی فعلی دارد.

[yasi]

[h=1]چرخه انتقال برخی بیماری های مشترک بین انسان و حیوان

[/h][TABLE=align: center]

[TR]

[TD] http://img1.tebyan.net/small/1386/04/113925510923412631749413969224211112234239.jpg

آنفلوآنزای پرندگان

[/TD]

[TD] http://img1.tebyan.net/small/1386/04/213971494924922213225410420016682431316157.jpg

مالاریا

[/TD]

[TD] http://img1.tebyan.net/small/1386/04/21136601741795119124531021261652422191146.jpg

مالاریا

[/TD]

[TD] http://img1.tebyan.net/small/1386/04/4310713215239193127250224120101422202230212.jpg

هاری

[/TD]

[/TR]

[TR]

[TD] http://img1.tebyan.net/small/1386/04/216522619518117913832248758822693207115231.jpg

سالک

[/TD]

[TD] http://img1.tebyan.net/small/1386/04/128223250107713991341636155555191145148.jpg

سیاه زخم

[/TD]

[TD] http://img1.tebyan.net/small/1386/04/22610861993468201812052221502341342514514.jpg

تب مالت

[/TD]

[TD] http://img1.tebyan.net/small/1386/04/482141821841983014271691341403157202923.jpg

توکسوپلاسموز

[/TD]

[/TR]

[TR]

[TD] http://img1.tebyan.net/small/1386/04/33731863727238712461321992281573013610336.jpg

 

توکسوپلاسموز

[/TD]

[/TR]

[/TABLE]